VIVE-p - Atugarissaarneq pillugu nuna tamakkerlugu ilisimatusarfiup misissueqqissaartarfiullu – nalunaarusiaani nutaami ‘Kalaallit Nunaata Danmarkillu akornanni nuttarneq’-mi erserpoq kalaallit meerartaat ilaqutariinni atugarliortuni peroriartortut ilaqutariit danskinik tunuliaqutallit assigalugit tapersersorneqarnissamut periarfissaqartinneqartanngitsut. Kulturikkut assigiinngissutsit ilaqutariit pisariaqartitaannut naapertuuttumik ikiuinissamut aporfiusinnaasarput. Tamannalu tupaallaatiginngilarput. Suliniutigisartakkatsinnimi ilaqutariit naapittakkatta oqaluttuarisagaannit tamanna uppernarsarneqarpoq, Jeanne Funch Asmussen aamma Puk Draiby, Grønlandske Børn – Kalaallit Meerartaanneersut Altingetimi taama allaaserisaqarput.
Kalaallit angajoqqaat arlallit, assersuutigalugu kommunimi isumaginninnermut tunngasumik suliassami, paasineqanngitsutut tusarnaarneqanngitsutullu misigisarput. Tamanna ikiorsiissutinik neqeroorutit uniuinerannik kinguneqarsinnaavoq, kalaallit meerartaannut ilaqutariinnullu Danmarkimiittunut annertuumik kinguneqartumik. Grønlandske Børn – Kalaallit Meerartaanneersut Jeanne Funch Asmussen aamma Puk Draiby Altingetimi allaaserisaminni taama allapput. Allaaserisaq VIVE-p – Atugarissaarneq pillugu Ilisimatusarfiup misissueqqissaartarfiullu nalunaarusiaanut saqqummersinneqaqqammersumut oqaaseqaataavoq.
Kulturit assigiinngissutaannik paasiniaarusussuseqannginneq eqqunngitsumik paasinninnermik kinguneqarsinnaavoq. Jeanne Funch Asmussen aamma Puk Draiby ilaatigut ima allapput:
Nalunngilarput isumaginninnermi suliassanik suliaqartartut misigisinnaasaraat kalaallit angajoqqaat isumaginninnermut tunngasumik suliaqarnermi oqaaseqarpallaartanngitsut. Nipangersimaneq soqutiginninnginnertut, tunniutiinnarnertut imaluunniit nammineq pisariaqartitanik oqaasinngortitsisinnaannginnertut paasisinnaasarpaat. Nipangersimanerli oqaatsitigut ajornartorsiuteqarnermik pissuteqarsinnaagaluartoq, nipangersimanerup isumaata kalaallit danskillu kulturiini assigiinngissinnaanera aamma eqqaamaneqartariaqarpoq.
Kalaallit kulturianni tunngavilersuilluni, nassuiaalluni imminullu illersorluni oqalunnissamut ileqqoq danskit kulturianni ileqquusup assinganik atorneqanngilaq. Peqatigisaanillu oqartussanut (danskinut) annilaanganeq qanorlu iliorsinnaannginneq misigineqarsinnaasarput. Isumaginninnermi suliassanik suliaqartup danskiusup nipangersimaneq iliuuseqannginnertut paasisaa, piviusumi ataqqinninnermut suleqateqarusunnermullu ersiutaasinnaavoq.
Ilaqutariinnit sullittakkatsinnit suleqatigisartakkatsinniillu nalunngilarput amerlasuut oqartussaasut assigiinngitsut pillugit nuanniitsunik misigisaqartarsimasut. Iluaqutigisinnaasaminnik ikiorserneqartanngillat – imaluunniit ilaqutariit inuunerannut annertuumik akuliuttoqartarsimavoq, oqartussani sulisut attuumassuteqartut kalaallit kulturiannik paasinninnerunerisigut pinngitsoortinneqarsinnaagaluartunik. Misigisat taamaattut oqartussanut attaveqarnissamut akerliulernermik pilersitsisinnaapput, tamannalu ajortup kaaviiaarneranik kinguneqarsinnaavoq, angajoqqaallu aamma ikiorneqarnissamik ujartuinaveersaarsinnaallutik.
Kommunit akisussaaffeqarput
Kommunit piffissaqartarlutik kulturit assigiinngissutaannik paasinninniarlutik ilisimasaqalerniartarnissaat kissaatigigaluarparput. Suliassarli tamanna kisimiillutik isumagisariaqanngilaat. Innuttaasut akornanni suliniaqatigiiffiit ilisimasanik misilittakkanillu kommunit atorsinnaasaannik peqarput. Assersuutigalugu uagut ilisimasagut avitseqatigiissutigisinnaavagut, ilisimasanillu pisariaqartitsisunut apuunnissaat qulakkeerniarlugu ikiuussinnaalluta. Aammattaaq nalunngilarput meeqqanik ilaqutariinnillu siunnersortitta ilaat, suliniutigisartakkatsinni nereqatigiittarnerni sapaatillu akunnerisa naanerini angalanerni ilaqutariinnik ilisarisimannilersimasut kommunimi ataatsimiinnermut ilaqutariit illersuisuattut peqataagaangata tamanna allanngueqataasartoq. Taamaalilluni angajoqqaat meeqqallu ataatsimiinnermi toqqissisimanerusumik misigisimasarput, peqatigisaanillu taamaaliornikkut kulturit oqaatsillu assigiinngissutaat akornutaasinnaagaluartut angajoqqaat isiginninnerisa naammattumik saqqummiunneqarnissaa qulakkeerneqarsinnaalluni. Aamma ilaqutariit nukittuffii periarfissarisaallu ilisimavagut, taakkulu oqaasertalersornissaannut ikiuussinnaalluta. Taamaalilluni ilaqutariit pinaveersaartitsinermut tunngatillugu qanoq ittumik suliniuteqarfigineqarnissamik pisariaqartitsinerannik kommunit pitsaanerusumik naliliisinnaalissapput.
Kulturit assigiinngissutaannut paasiniaarusussuseqarneq eqqumaffiginninnerlu tunngavigalugit sulinermi tatiginninnerup suleqatigiinnerullu pilersinneqarnissaat ajornannginnerulissaaq, Puk Draiby aamma Jeanne Funch Asmussen taama erseqqissaapput – taamaalillunilu ikiuineq pitsaanerusumik sunniuteqarsinnaalissalluni. Peqatigisaanillu aamma aningaasaliineruvoq inuttut inuiaqatigiinnullu aningaasatigut isigalugu iluaqutaasussaq. Pinaveersaartitsinermut suliniut iluatsilluartoq, ukiuni arlalinni isumaginninnikkut suliniutinut, meeqqanik inissiinernut inuunermilu kingusinnerusukkut sunniutaasussanut aningaasartuutinit akikinnerusarpoq. Tamanilli pingaarnerpaavoq meeqqat meeqqatut inuuneqarnissamut pisinnaatitaaffitsik atorsinnaalissammassuk.
Altingetimi allaaserisaq tamakkerlugu uani atuaruk
Nalunaarusiaq Kalaallit Nunaata Danmarkillu akornanni nuttarneq uani atuaruk
