Innuttaasut kalaallit inatsisitigut innarlitsaalisaanerat neqeroorutit akeqanngitsut atorlugit nukittorsarneqarsinnaavoq – neqeroorutilli kommuninit atorneqanngillat
Isummersuisit Justitiameersut nuna tamakkerlugu misissuinerisa nutaap takutippaa inuit/kalaallit inatsisitigut innarlitsaalisaanerat kommunimit kommunimut assigiinngiiaartupilussuusoq. Kommunilli nammineerlutik aaqqiissutissarsiortariaqanngillat. Inatsisitigummi innarlitsaalisaanermut nukittorsaataasussanik neqerooruteqareerpoq. Taakkuli kommuninit atorneqanngillat.
Misissuineq Inuit/kalaallit Danmarkimiittut inatsisitigut innarlitsaalisaanerat Justitiamit saqqummersinneqaqqammerpoq. Misissuineq Danmarkimi kommunini 98-iusuni tamani allagaatinik takunnissinnaatitaanermit paasissutissanik, Danmarks Statistikimit paasissutissanik aamma kommunini sulisut, inuit/kalaallit aamma suliniaqatigiiffiit susassaqartut apersorneqarnerinik tunngaveqarpoq. Kommunit suliassanik qanoq suliarinnittarnerisa annertuumik assigiinngissuteqarnerat misissuinerup inernerata takutippaa. Kommunit 29-nnaat paasissutissiissutigaat inuit/kalaallit immikkut ittumik ukkataralugit suliniuteqarlutik imaluunniit suleqatigiinnernut peqataallutik. Kommunillu sinneri 69-iusut assingusunik suliniuteqarnerlutik paasissutissiissutigisinnaasimanngilaat.
Kommunit nammineerlutik aaqqiissutissanik pilersitsisariaqanngillat
Kalaallit Meerartaat – Grønlandske Børnip suliniutaani Sulianik suliarinnittarneq nukittorsagaq-mi, kommunini sulianik suliarinnittartunut inunnullu paasisimasalinnut allanut ulluinnarni sulinerminni meeqqanik, inuusuttunik ilaqutariinnillu kalaallinik naapitsisartunut nuna tamakkerlugu paasititsiniaanermik siunnersuinermillu suliniutaasumi Ivalo Parbst Frederiksen suliniuteqarnermi aqutsisuuvoq:
“Sulianik suliarinnittarneq Nukittorsagaq” Danmarkimi kommuninut neqeroorutaavoq akeqanngitsoq. Suliniutaavorlu inatsisitigut innarlitsaalisaanermik Justitiap nalunaarusiaani ukkatarineqartumik nukittorsaanissamut iluaqutaasoq.
Saqqummiinissamik ullunillu immikkut sammisaqartitsiffiusunik, qarasaasiakkut oqarasuaatikkulluunniit siunnersuinissamik, kommunip ilaqutariinnut immikkoortortaqarfiani allaffimmi aalajangersimasumik piffissalerlugu kommunini ammasumik siunnersuinissamik aammalu siunnersortinik suleqatigiinnik saaffiginnissutinut ataasiakkaanut piareersimasunik sulianilu aalajangersimasuni siunersiueqatigiinnissamut piareersimasunik neqerooruteqarpugut. Neqeroorut unammillernartunut nalunaarusiami pineqartunut toqqaannartumik sammivoq: ilisimasanik amigaateqarneq, suleriaasissat amigarnerat aamma innuttaasunik suliani pineqartuni peqataatitsinngippallaarneq. Taamaakkaluartoq neqeroorut kommuninit ikittuinnarnit atorneqarpoq”.
Innuttaasut kalaallit inatsisitigut innarlitsaalisaanerat pingaarnersiuinermi kingullinngortinneqartarpoq
Piffissami suliniuteqarfiusumi 2023-2025-mi Sulianik suliarinnittarneq Nukittorsagaq kommunini 14-ini atorneqarpoq. 2026-milu kommuninit 98-iusunit marluinnaat ilaqutariinnut immikkoortortaqarfimminni saqqummiinissamik neqeroorut atorpaat. Taamaattumik kommunit oqaloqatiginissaat ajornarnerulersimavoq, naak pisariaqartitsinerup annikinnerulersimaneranut takussutissaqanngikkaluartoq.
Ivalo Parbst Frederiksen ima oqarpoq:
“Ataatsimoortumik attaveqarfissat, mailit toqqaannartut, oqarasuaatikkut sms-illu atorlugit immikkoortortaqarfinni aqutsisut aamma suleqatigiinni aqutsisut saaffigisarpakka. Suliniutip oqaluttuarinissaanut pissussaaffiliinertaqanngitsumik kaffisoqatigiilluni naapeqatigiinnissamut nammineerlunga orniguttarpunga. Saaffiginnissutilli attaveqarniarnerillu angusaqarfiorpiarneq ajorput ulapputeqartoqarnera imaluunniit akisoqartannginnera pissutigalugu.
Tamannalu uggornarpoq neqeroorut tigulluarneqarsimammat: Sulianik suliarinnittarneq Nukittorsagaq VIVE-p 2025-mi nalilersuiffigaa. Nalilersuinerullu takutippaa sulianik suliaqartartut nutaanik ilisimasaqalernermikkut ilaqutariinnik ikiuilluarsinnaanerulerlutik malugisinnaagaat.
Tamatuma saniatigut siunnersortinit sulianillu suliaqartartunit pitsaasumik utertitsivigineqarpoq; ilaatigullu oqaaseq paasisaqarnaqaaq arlalinnit atorneqartarluni. Arlalinniillu oqaluttuarineqarpoq suliat unittoorfiusimagaluartut ingerlariaqqiffiusinnaasimasut, aamma kalaallit kulturiata ulluinnarnilu inooriaasiata paasisaqarfiginerunissaannut soqutiginninneq nalinginnaasumik annertusimavoq – minnerunngitsumik nammineq isummiuteriikkat kalaallimik innuttaaqataasumik ammasumik tunngavissaqartumillu naapitsinissamut aporfiusinnaasartut eqqumaffiginiarnissaannut”.
Sulininni ilaqutariinnik kalaallinik naapitaqartarpit, aammalu illit suleqativillu Sulianik suliarinnittarneq Nukittorsagaq qanoq iluaqutigisinnaanerlugu paasisaqarfigerusuppiuk?
Ivalo Parbst Frederiksen mailikkut ipf@fgb.dk-mut oqarasuaatikkulluunniit +45 71920926-mut attaveqarfigineqarsinnaavoq.